نوع مقاله : پژوهشی
نویسندگان
- علی جعفری
- غلامعلی فرج زاده
علی جعفری: استادیار پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، (نویسنده مسئول) ،تهران، ایران.
غلامعلی فرج زاده: دکتری علوم ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردبیل، اردبیل، ایران
https://doi.org/10.22034/bmsp.2023.343626.1806
چکیده
رسانهها نقش مؤثری در نهادینهسازی ارزشها و تکوین یا تغییر هویت ملی بهعنوان کلانترین سطح هویتی دارند و بهعنوان اهرم متغیر هویت ملی عمل میکنند. هدف از پژوهش حاضر واکاوی نقش رسانههای جمعی و اجتماعی در برساخت هویت ملی بر حسب تجربة زیستة دانشآموزان بود که با رویکرد پدیدارشناسی انجام گرفت. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت دادهها از نوع کیفی بود. جامعة آماری پژوهش شامل همة دانشآموزان دورة متوسطة اول و دوم شهر اردبیل بود. حجم نمونه 17 نفر دانشآموز بود که به روش نمونهگیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب و سپس دادهها بر اساس تحلیل مضمون، تجزیه و تحلیل شد. یافتهها نشان داد که بر اساس تجربة زیستة مشارکتکنندگان، شکاف بین دانش، نگرش و رفتار نسبت به هویت ملی در رسانههای جمعی و اجتماعی مشهود بود؛ بهطوری که هویت ملی و ابعاد آن در بین نوجوانانی که رسانة غالب آنها از نوع رسانههای اجتماعی است کمتر از نوجوانانی است که رسانة غالب آنها از نوع رسانههای جمعی است. نوجوانان با مصرف غالب رسانههای جمعی سعی در پاسداشت منابع سنتی هویت ملی داشتهاند، در مقابل نوجوانان با مصرف غالب رسانههای اجتماعی خود را طرفدار هویت جهانی یا جهانوطنی بازنمایی میکردند.
عنوان مقاله [English]
The Role of Mass and Social Media in Building National Identity of School Students: A Phenomenological Study of Secondary Students
نویسندگان [English]
- ali jafari 1
- gholamali Farajzadeh 2
1 Assistant Professor, Educational Research Institute, Educational Research and Planning Organization, (corresponding author), Tehran, Iran.
2 PhD in Communication Sciences, Islamic Azad University, Ardabil Branch, Ardabil, Iran
چکیده [English]
The media plays an effective role in institutionalizing values and forming or changing national identity as the largest level of identity and acts as a variable lever of national identity. The aim of the current research was to analyze the role of mass and social media in the construction of national identity according to the students’ lived experience, which was done with a phenomenological approach. The research method was applied in terms of purpose and qualitative in terms of the nature of the data. The statistical population of the research included all students of the first and second secondary courses in Ardabil city. The sample size was 17 students who were selected by purposeful sampling based on the principle of theoretical saturation and then the data were analyzed based on thematic analysis. The findings showed that based on the lived experience of the participants, the gap between knowledge, attitude and behavior towards national identity was evident in mass and social media; So that the national identity and its dimensions among teenagers whose dominant media is social media is less than among teenagers whose dominant media is mass media. Teenagers with the dominant use of mass media have tried to protect the traditional sources of national identity, on the other hand, the teenagers with the dominant use of social media represented themselves in favor of global or cosmopolitan identity.
مراجع
ابوالحسنی، سید رحیم (1387). مؤلفههای هویت ملی با رویکردی پژوهشی. سیاست مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، 38(4)، 1 ـ 22.
اینگلهارت، رونالد (1400). تحول فرهنگی در جامعة پیشرفتة صنعتی. ترجمة مریم وتر، تهران: نشر کویر، چاپ چهارم.
بیات، بهرام و قنبری برزیان، علی (1397). تبیین ارتباط رسانههای ارتباطجمعی و فضای مجازی با هویت ملی (مورد مطالعه: جوانان عرب زبان اهواز). پژوهشنامه نظم و امنیت انتظامی، 11(3 )، 1 ـ 28.
تامپسون، جان بروکشایر (1399). رسانهها و مدرنیته: نظریة اجتماعی رسانهها. ترجمة مسعود اوحدی، تهران: سروش، چاپ ششم.
جنکینز، ریچاردین (1398). هویت اجتماعی. ترجمة تورج یاراحمدی. تهران: شیرازه.
حاجیانی، ابراهیم و محمدزاده، حمیدرضا (1394). بررسی تأثیر فضای مجازی (اینترنت) بر هویت ملی دانشجویان. مطالعات ملی، 16(61)، 67 ـ 84. Dor: 20.1001.1.1735059.1394.16.61.4.8
حاجیانی، ابراهیم (1379). تحلیل جامعهشناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه، مطالعات ملی، 2(5)، 193 ـ 228. DOR: 20.1001.1.1735059.1379.2.5.7.7
خوشفر، غلامرضا و میرزاخانی، شهربانو (1397). چگونگی استفاده از شبکههای اجتماعی؛ زمینهها و عوامل (مورد مطالعه: جوانان گرگان)، رسانه، 29(4)، 5 ـ 24. Dor: 20.1001.1.10227180.1397.29.4.1.7
دانایی، ابوالفضل و بابائیساروئی، مصطفی(1396). نقش رسانههای مجازی درگرایش به هویت ملی. مطالعات ملی، 18(3)، 43 ـ 68. Dor: 20.1001.1.1735059.1396.18.71.3.1
رحمتی، محمد مهدی (1386). هویت اجتماعی و مصرف کالاهای فرهنگـی غیـر مجـاز. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
رزازیفر، افسر (1379). الگوی جامعهشناختی هویت ملی در ایران. مطالعات ملی، 2(5 )،101 ـ 133.
Dor: 20.1001.1.1735059.1379.2.5.3.3
رهبر قاضی، محمودرضا و ایمانیان مفرد، زینب (1396). بررسی تأثیرات شبکههای اجتماعی مجازی بر روی هویت ملی. مطالعات قدرت نرم ، 7(17)، 116 ـ 132. Dor: 20.1001.1.23225580.1396.7.2.6.8
رهنمـا، هوشـنگ (1384). زبـان؛ گفتـار و نوشـتار، جسـتاری در رسـانههـای گروهـی و جامعـه، زبـان و رسانه. مجموعه مقالات، تهران: مرکز تحقیق و توسعه رادیو.
ریتزر، جورج (1399). نظریة جامعهشناسی در دوران معاصر. ترجمة محسن ثلاثی، تهران: علمی، چاپ بیست و چهارم.
زهیری، علیرضا (1381). انقلاب اسلامی و هویت ملی. علـوم سیاسـی، 4(16)، 105 ـ 124.
سوروین، ورنر، و تانکارد، جیمز (1384). نظریههای ارتباطات. ترجمة علیرضا دهقان، انتشارات دانشگاه تهران.
شیخالاسلامی، محمدحسن و عسگریان، محسن (1388). سـازهانگـاری، رسـانه و رفتـار انتخاباتی در ایران. پژوهشهای ارتباطی، 16(1)، 115 ـ 134. Doi: https://doi.org/10.22082/cr.2009.23905
عاملی، سعیدرضا (1389). رویکرد انتقادی به استعمار مجازی آمریکا: امپراتوری های مجازی و قدرت نرم. تهران: امیر کبیر.
فرجیهارمی، سمیه؛ خدامی، علیرضا و کریمی، مجیدرضا (1401). بررسی اثر میزان، مدت و نوع استفاده از اینترنت و هویت ملی در دانشجویان دانشگاه آزاد شیراز. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، ۶(2)، 68 ـ 78.
کاروانی، عبدالطیف (1397). تعامل در فضای مجازی و تأثیر آن بر هویت ملی دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان. مطالعات ملی، 19(74)، 113 ـ 128. Dor: 20.1001.1.1735059.1397.19.74.7.8
کاستلز، مانوئل (1389). عصر اطلاعات: اقتصاد جامعه و فرهنگ (ظهور جامعه شبکهای). جلد اول، ترجمة احد علیقلیان و افشین خاکباز، انتشارات طرح نو، چاپ ششم.
کریمیپور، یدالله؛ متقی، افشین، عبدی، عطااله و عزیزیفر، محمدجواد (1397). نگرشی برهویتهای متأثر از فضای سایبرنتیک برامنیت داخلی. انتظام اجتماعی، 10( 1)، 145 ـ 172.
کیان، مریم و قلیپور، زهره (1395). آثار تربیتی شبکههای اجتماعـی تلفن همـراه بر هویت ملی و دینی دانشجویان. رسانه، 27(2)، 105 ـ 122. Dor: 20.1001.1.10227180.1395.27.2.6.4
گل محمدی، احمد (1396). جهانیشدن، فرهنگ، هویت. تهران: نی، چاپ نهم.
گیدنز، آنتونی (1399). پیامدهای مدرنیت. ترجمة محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز، چاپ دهم.
موسوی ندوشن، سیدمحمد (1395). بررسی رابطة بین استفاده از رسانهها و هویت ملی جوانان شهر یزد، پایاننامة کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور استان تهران، دانشکدة علوم اجتماعی.
مهدیزاده، سیدمحمد (1400). نظریههای رسانه اندیشههای رایج و دیدگاههای انتقادی. تهران: همشهری، چاپ نهم.
میلر، دیوید (1383). ملیت. ترجمة داود غرایاق زندی، تهران: تمدن ایرانی.
میرمحمدی، داود (1382). گفتارهایی دربارة هویت ملی در ایران. تهران: مؤسسه مطالعات ملی، تمدن ایرانی.
نوری، سعید؛ حلاج زاده، هدا و شنوا، معصومه (1397). بررسی رابطة استفاده از شبکههای اجتماعی و هویت ملی دانشجویان، (مورد مطالعه: دانشگاه پیام نور رشت). پژوهشنامه فرهنگی هرمزگان، 10(15)، 8 ـ 31.
نیازی، محسن و شفائیمقدم، الهام (1391). بررسی تأثیر رسانههای جمعی در گرایش به هویت ملی. مطالعات میان رشتهای در رسانه و فرهنگ، 2(1)، 99 ـ 127.
Abolhasani, S. R. (2008). The components of national identity with a research study. Politics, Knowledge Journal of Law and Political Science, 38) 4 (, 1-22. [In Persian]
Ameli, S. (2010). A Critical Approach to America’s Virtual Colonialism: Virtual Empires and Soft Power. Tehran: Amir Kabir. [In Persian]
Bayat, B., & Ghanbari Barzian, A. (2018). Explaining the relationship between social media and virtual space with national identity (case study: Arab-speaking youth of Ahvaz).order & Security Journals, 11, 28-31. [In Persian]
Carioli, S. (2022). National identity, memory and historical culture. Risks and opportunities of the Internet, Available at: https: //ora. uniurb. it/handle/11576/2701069.
Castells, M. (1997). The power of identity (Vol. 2). Malden (MA, USA) and Oxford (UK): Blackwell.
Castells, M. (2010). Information age: economy of society and culture (emergence of networked society). The first volume, translated by Ahad Aliqlian and Afshin Khakbaz, New Design Publications, 6th edition. [In Persian]
Danaei, A., & Babaei Saroi, M. (2017). The role of virtual media in national identity. National Studies, 18(3), 43-68. [In Persian] Dor:20.1001.1.1735059.1396.18.71.3.1
Faraji Harami S., Khodami, A., & Karimi, M. (2022). Investigating the effect of the amount, duration and type of internet use and national identity in Shiraz Azad University students. Islamic life style with a focus on health, 6(2) ,68-78. [In Persian]
Idris, F., Hassan, Z. Ya’acob, A., & Kaur Gill, S.(2012) The Role of Education in Shaping Youth’s National Identity. Social and Behavioral Sciences, Volume 59, 443-450. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.299
Geser, H. (2015). Avery real virtual Society, some macro sociological reflections on second life, Switzerland, Inc, Sociology at the University of Zurich.
Giddens, A. (2020). Consequences of modernity. Translated by Mohsen Trio, Tehran: Publishing Center, 10th edition. [In Persian]
Grasmuck, S. & et al. (2009). Lifestyle and TV. Computer- Mediated Communication, Vol 15,158-188. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2009.01498
Gul Mohammadi, A. (2017). Globalization, culture, identity. Tehran: Nei, 9th edition. [In Persian]
Hajiani, I., & Mohammadzadeh, H. (2015). Investigating the effect of virtual space (Internet) on students’ national identity. National Studies, 61(16), 67-84. [In Persian]
Dor: 20.1001.1.1735059.1394.16.61.4.8.
Hajiani, I. (2000). Sociological analysis of national identity in Iran and several hypotheses, National Studies, 2 (5), 193-228. [In Persian] DOR: 20.1001.1.1735059.1379.2.5.7.7
Inglehart, R. (2021). Cultural transformation in advanced industrial society. Translated by Maryam Voter, Tehran: Nash Kavir, 4th edition. [In Persian]
Jenkins, R. (2019). Social Identity. Translated by Toraj Yarahamdi. Tehran: Shirazeh [In Persian]
Karimipour, Y., Motaghi, A., Abdi, A., & AziziFar, M. (2018). An attitude towards the identities affected by the cybernetic space of internal Bramanite. Social Order, 10(1), 145-172. [In Persian]
Karwani, A. (2018). Interaction in virtual space and its effect on the national identity of students of Sistan and Baluchistan University. National studies, 19(74), 113-128. [In Persian]
Dor: 20.1001.1.1735059.1397.19.74.7.8
Khoshfar, Gh., & Mirzakhani, Sh. (2018). how to use social networks; Contexts and Factors (Study Case: Gorgan City Youth), Rasaneh, 29(4), 24-5. [In Persian] Dor: 20.1001.1.10227180.1397.29.4.1.7
Kian, M., & Qolipour, Z. (2016). the educational effects of mobile phone social networks on the national and religious identity of students. Rasaneh, 27( 2), 105-122. [In Persian]
Dor: 20.1001.1.10227180.1395.27.2.6.4
Lisa, T., PamBriggs, A., & Finolak, E. (2017). Understanding social media and identity work in young people transitioning to university. Computers in Human Behavior, 76, 541-553.
DOI:10.1016/j.chb.2017.08.021.
Mehdizadeh, S. M. (2021). Media theories, popular ideas and critical perspectives. Tehran: Hamshahri, ninth edition. [In Persian]
Miller, D. (2004). Nationality Translated by Daoud Gharayag Zandi. Tehran: Iranian Civilization.
[In Persian]
Mirmohammadi, D. (2003). Speeches about national identity in Iran. Tehran: Institute of National Studies, Iranian Civilization. [In Persian]
Mousavi Nadushan, S. M. (2016). Investigating the relationship between the use of media and the national identity of the youth of Yazd city, Master’s thesis, Payam Noor University, Tehran Province, Faculty of Social Sciences. [In Persian]
Niazi, M., & Shafai Moghadam, E. (2013). Investigating the effect of mass media on national identity orientation. Interdisciplinary studies in media and culture, 2(1), 99-127. [In Persian]
Nouri, S., Halajzadeh, H., & Shenva, M. (2018). Examining the relationship between the use of social networks and the national identity of students, (case study: Payam Noor University, Rasht). Hormozgan Cultural Research Review, 10(15), 8-31. [In Persian]
Rahbar Ghazi, M., & Imanian Mofard, Z. (2016). Examining the effects of virtual social networks on national identity. soft power studies, 17, 7 (2017): 116 to 132. [In Persian]
Dor: 20.1001.1.23225580.1396.7.2.6.8
Rahmati, M. (2007). Social identity and consumption of illegal cultural goods. Tehran: Research Institute of Culture, Art and Communication. [In Persian]
Rahnama, H. (2005). language; speech and writing, research in group media and society, language and media. Collection of articles, Tehran: Radio Research and Development Center. [In Persian]
Ritzer, G. (2020). Sociological theory in the contemporary era. Translated by Mohsen Talasi, Tehran: Scientific, twenty-fourth edition. [In Persian]
Razazifar, A. (2000). Sociological model of national identity in Iran. National Studies Quarterly, 2( 5), 101-132. [In Persian] Dor: 20.1001.1.1735059.1379.2.5.3.3
Sheikhul-Islami, M., & Askarian, M. (2019). Structuring, media and electoral behavior in Iran. Communication Research, 16(2) 115-134. [In Persian] Doi: https://doi.org/10.22082/cr.2009.23905.
Sorvin, W., & Tankard, J. (2005). Communication theories. Translation: Alireza Dehghan, Tehran University Press. [In Persian]
Thompson, J. B. (2020). Media and Modernity: Social Theory of Media. Translated by Masoud Ohadi, Tehran: Soroush, 6th edition. [In Persian]
Zohairi, A. (2002). Islamic revolution and national identity. political science, 4(16), 105-124. [In Persian]
